گنجه

شهر گنجه که در زمان شوروی کیروف‌ آباد نامیده شده بود شهری در شمال غربی جمهوری آذربایجان می باشد که جمعیت آن  حدود 313.300 نفر است. این نام (گنجه) از گنج پارسی برگفته شده‌ است . 

گنجه

بنابر قول گیراگوس گاندزاکِتسی (تاریخ‌ نگار و کشیش ارمنی همزمان با نظامی گنجوی)، پیش از حمله مغولان به شهر گنجه، شهر گنجه دارای انبوه جمعیت پارسیان و اقلیتی از مسیحیان بود. البته باید توجه داشت که گیراگوس بین ایرانی و عربی و ترک و مسلمان تفاوت می‌گذاشته است و وقتی در متن خود ساکنان شهر گنجه را ایرانی می‌خواند منظورش ایرانی است نه نام عمومی برای تمام مسلمانان. او برای اعراب از واژه (تاچیک) (Tachik) (همان تاجیک یا تازیک = تازی = عرب = مسلمان) استفاده می‌کند و عربان را تاچیک می‌خواند (همانند نوشتارهای پهلوی). او ترکان را تئورک (T'urk) می‌نویسد. برای نمونه در فصل 18 می‌ نویسد که «جلال‌الدین محمد خوارزمشاه سپاهیان خود را از میان ایرانیان و تاچیکان و تئورکان گرد آورد.»در این کتاب به نام تاریخ ارمنیان که مربوط به سده هفتم ق. / سیزدهم م. یعنی بسیار نزدیک به روزگار شاعر بزرگ ایرانی نظامی گنجه‌ای است، نگارنده ارمنی که خود زاده شهر گنجه است، بین اعراب، ترک، پارسی (در ترجمهٔ انگلیسی به نام ایرانی آمده است) تفاوت گذاشته است و تنها به انبوه پارسیان و اقلیتی از مسیحیان در گنجه پیش از مغولان تأیید کرده‌ است . کتاب نزهت المجالس نیز بیست و چهار شاعر پارسیگو پیش از حمله مغولان به گنجه ذکر کرده‌ است و وجود این تعداد شاعر که در قرن ششم و هفتم و هشتم در شمال‌ غرب ایران قدم به عرصه هستی گذاشته‌ اند و در زبان همگانی ایرانیان ـ فارسی ـ شعر سروده‌اند، مؤید آن است که در اران و آذربایجان، زبان و ادب فارسی، زبان مردم کوچه و بازار و دربار بوده‌ است.

شهر گنجه بنابر نظر این تاریخ‌ نگار همزمان با حمله مغولان، بدست مغول‌ها نابود شد و تنها اندکی از مردم شهر که موفق به فرار شدند، پس از پایان حمله مغول در دوران بازسازی شهر به شهر بازگشتنت .این شهر دوباره در دوران ایلخانیان رونق محدد گرفت. حمدالله مستوفی آن را در میان چهار شهر برجسته ایران می‌داند .

اسم رسمی گنجه در دوران حاکمیت روسیه تزاری به الیزابتوپل تغییر کرد، سپس در دوران حاکمیت کوتاه جمهوری دمکراتیک آذربایجان (1918 میلادی) این شهر موقتا پایتخت جمهوری جدید در آمد تا آنکه باکو از کنترل روسها خارج گشت. نام گنجه در دوره حاکمیت شوروی بهکیروف‌ آباد تغییر کرد. بعد از استقلال دوباره جمهوری آذربایجان اسم گنجه رسما بازیافته شد.

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید